In het kort
- Onder de Wet inburgering 2021 heb je 3 jaar om in te burgeren, en DUO verlengt die termijn als de vertraging niet jouw schuld is of als je al veel hebt gedaan.
- Ben je door eigen schuld te laat, dan kunnen DUO en de gemeente een boete geven, en voor gezinsmigranten en andere migranten blijft dat zo.
- Asielstatushouders krijgen sinds juli 2025 geen boetes meer, en asielstatushouders die onder de oude wet een boete kregen, krijgen vanaf het najaar van 2026 een brief van DUO.
- Met een vrijstelling of ontheffing hoef je de inburgering of een deel ervan niet te doen, bijvoorbeeld door een diploma, een medische reden of een zeer schrijnende situatie.
Als je moet inburgeren, heb je daar een vaste tijd voor: je termijn. In deze gids lees je hoe lang die is, wanneer je extra tijd krijgt, welke boetes er zijn en wanneer je (een deel van) de inburgering niet hoeft te doen.
De gids gaat vooral over de Wet inburgering 2021. Die geldt als je op of na 1 januari 2022 naar Nederland kwam en moet inburgeren. Onderaan staat kort wat geldt onder de oude wet (Wi2013).
Hoe lang is je termijn?
Je hebt 3 jaar om in te burgeren. Die termijn begint op de dag na de datum van je PIP (persoonlijk plan inburgering en participatie). In die 3 jaar rond je je leerroute, het PVT en de MAP af. In je PIP en in Mijn Inburgering staat wat jij moet doen.
Wanneer krijg je extra tijd?
DUO verlengt je termijn in twee situaties:
- Het is niet jouw schuld dat je het niet op tijd haalt.
- Je hebt je al flink ingespannen, en met 6 maanden extra kun je het halen.
Het is niet jouw schuld
| Situatie | Hoeveel extra tijd? |
|---|---|
| Jij, je partner of een ouder of kind van je is minstens 3 maanden achter elkaar ziek | Zo lang als de ziekte duurt |
| Je partner, een ouder of een kind van je overlijdt | 3 maanden |
| Je bevalt van een kind | 16 weken |
| Je woont minstens 3 maanden in een Blijf-van-mijn-lijfhuis | Zo lang als je daar woont |
| Je volgt minstens 3 maanden een alfabetiseringscursus (B1-route of onderwijsroute) | Zo lang als de cursus duurt, maximaal 6 maanden |
| Je bent minstens 3 maanden dakloos | Zo lang als dat duurt, maximaal 2 jaar |
| Je bent asielstatushouder en de gemeente heeft je binnen 3 maanden na je PIP geen inburgeringsaanbod gedaan | Zo lang als de vertraging duurt |
| Je onderwijsroute is niet binnen 6 maanden begonnen | 6 maanden |
| De aanbieder van je traject kan minstens 3 maanden niet verder | Zo lang als dat duurt, maximaal 6 maanden |
| Je volgt een opleiding die geen vrijstelling geeft (praktijkonderwijs, vso of een entreeopleiding in het mbo) | Zo lang als de opleiding duurt (entreeopleiding: maximaal 2 jaar) |
| Een andere bijzondere situatie die niet jouw schuld is, van minstens 3 maanden | Zo lang als die duurt, maximaal 2 jaar |
| Meerdere situaties samen, die samen minstens 3 maanden duren | Zo lang als de vertraging duurt |
Je hebt al veel gedaan: 6 maanden extra
Dit kan alleen in de B1-route. Je krijgt 6 maanden extra als je aan alle voorwaarden voldoet:
- je doet de examens op het niveau van je PIP, maar minstens op A2;
- je hebt alle lessen gevolgd (asielstatushouders), of minstens 450 uur les (gezinsmigranten en andere migranten);
- je hebt minstens 2 van de 4 taalexamens én het KNM-examen gehaald;
- je hebt het PVT en de MAP afgerond.
Zo vraag je het aan
- Je vraagt verlenging aan bij DUO, niet eerder dan 6 maanden voor het einde van je termijn.
- DUO beslist binnen 8 weken.
- DUO kan je termijn ook zelf verlengen, soms voor een hele groep tegelijk.
Welke boetes zijn er?
Wet inburgering 2021
| Wat ging er mis? | Wie geeft de boete? | Maximaal |
|---|---|---|
| Je komt niet naar de brede intake of werkt niet mee | Gemeente | € 250 |
| Je werkt niet mee aan de ondersteuning, of je houdt je niet aan de intensiteit die de gemeente heeft vastgesteld | Gemeente | € 800 |
| Je rondt het PVT of de MAP niet op tijd af | DUO | € 340 |
| Je rondt je leerroute niet op tijd af | DUO | € 1.000 |
Dit zijn maximumbedragen.
Wat gebeurt er na een boete?
Na een boete van DUO voor het PVT of de MAP krijg je een nieuwe termijn: 6 maanden, of 1 jaar als allebei te laat zijn. Rond je het daarna nog steeds niet af, dan kan DUO opnieuw een boete geven.
Oude wet (Wi2013)
Onder de oude wet is de boete nooit hoger dan € 1.250. Voor het PVT is de boete € 340.
Asielstatushouders: geen boetes meer
- Sinds juli 2025 geeft DUO geen boetes meer aan asielstatushouders. Dat geldt onder de oude en de nieuwe wet. Het innen van boetes en het terugvorderen van leningen stond al stil sinds maart 2023.
- Op 18 februari 2026 deed de Raad van State een uitspraak. Ook een boete en een terugbetaling die al vaststonden, waren niet juist. Het ging om een asielstatushouder onder de oude wet.
Wat betekent dit voor jou?
- Oude wet (Wi2013): het kabinet herziet alle besluiten over boetes en leningen die al vaststonden. Heb je een boete of een aflossing al betaald, dan krijg je dat geld terug, met wettelijke rente. Wat je nog moest betalen, hoef je niet meer te betalen. Het gaat om ongeveer 3.300 mensen. Volgens de planning begint DUO hiermee in het najaar van 2026. Je hoeft niets te doen: DUO stuurt je een brief.
- Nieuwe wet (Wi2021): DUO geeft je geen boetes meer. Het kabinet heeft een wetswijziging aangekondigd om de boetes van DUO voor asielstatushouders te schrappen: voor de leerroute én voor het PVT en de MAP. Wanneer die wijziging ingaat, is nog niet bekend. Volgens het kabinet kan de gemeente wel een boete blijven geven, als ze dat zorgvuldig en per persoon beoordeelt.
Ben je gezinsmigrant of andere migrant? Dan verandert er niets. DUO geeft jou nog wel boetes. De uitspraken van de rechter gaan niet over jouw groep.
Vrijstelling en ontheffing
Met een vrijstelling hoef je (een deel van) de inburgering niet te doen, bijvoorbeeld omdat je een diploma hebt. Een ontheffing krijg je als inburgeren niet lukt, door een medische reden of door heel bijzondere omstandigheden.
Vrijstelling (Wi2021)
Je kunt vrijstelling krijgen als je bijvoorbeeld:
- minstens 8 jaar in Nederland leerplichtig of kwalificatieplichtig bent geweest;
- een diploma hebt dat daarvoor is aangewezen;
- nu leerplichtig bent;
- een opleiding volgt die tot zo’n diploma leidt;
- kunt laten zien dat je al voldoende bent ingeburgerd.
Medische ontheffing (Wi2021)
- Een arts die DUO aanwijst (niet je eigen arts) onderzoekt je en schrijft een verklaring.
- Je krijgt ontheffing als je de inburgering of een deel ervan niet binnen 5 jaar kunt halen.
- Een ontheffing voor een deel kan voor maximaal 3 van de 4 taalonderdelen of voor KNM, of voor het participatiedeel van de Z-route. Niet voor het PVT en de MAP.
- Soms krijg je geen ontheffing, maar een aangepast examen.
Ontheffing bij bijzondere omstandigheden (BIO)
- Dit kan alleen in zeer uitzonderlijke situaties die je niet kon zien aankomen, en die heel schrijnend zijn.
- Er is een advies van de gemeente nodig. Binnen 8 weken krijg je een beslissing.
- Let op: met een ontheffing BIO kun je niet naturaliseren. Die is daarvoor niet genoeg.
Afschalen is geen ontheffing
Lukt B1 niet? Na minstens 600 uur les en voldoende inspanning kan de gemeente besluiten dat je een of meer taalonderdelen op A2 doet. Dat is geen ontheffing: je doet die onderdelen nog steeds, maar op A2.
Oude wet (Wi2013): kort
Ook onder de oude wet bestaan vrijstelling en medische ontheffing. Daarnaast is er een ontheffing als je aantoonbaar genoeg hebt gedaan. Voorwaarden zijn onder meer:
- je termijn is minstens 2,5 jaar geleden begonnen;
- je hebt minstens 600 uur les gevolgd bij een school die toen op zoekinburgerschool.nl stond. Alleen uren dat je echt naar school ging, tellen mee. Online lessen tellen niet mee;
- je hebt minstens 3 keer geprobeerd om alle examens te halen;
- voor alfabetisering gelden andere regels (onder meer minstens 300 uur les en een toets).
Deze ontheffing bestaat niet onder de Wet inburgering 2021.
Geen juridisch advies
Deze gids legt de regels in het kort uit. Het is geen juridisch advies. Elke situatie is anders, en de regels kunnen veranderen. Twijfel je? Vraag het DUO of je gemeente.